Thu nhập từ trúng thưởng, tiền thưởng, thừa kế và quà tặng thuộc nhóm thu nhập bất thường, chịu thuế TNCN theo quy định riêng. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/7/2026), ngưỡng tính thuế được nâng lên 20 triệu đồng theo từng lần phát sinh, giúp giảm gánh nặng cho người nhận. Thuế suất áp dụng thống nhất là 10% trên phần vượt ngưỡng. Đây là thay đổi quan trọng so với quy định cũ (10 triệu đồng). Bài viết dưới đây phân tích chi tiết quy định, cách tính thuế, trường hợp miễn thuế, thủ tục kê khai và lưu ý thực tiễn.
1. Tổng quan về các khoản thu nhập chịu thuế
Theo Điều 3 Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15, các khoản sau thuộc thu nhập chịu thuế TNCN:
- Thu nhập từ trúng thưởng: Bao gồm trúng thưởng xổ số, khuyến mại, cá cược, trò chơi có thưởng, cuộc thi có giải thưởng và các hình thức trúng thưởng khác.
- Tiền thưởng: Thưởng sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, thưởng thành tích (nếu không thuộc khoản miễn thuế), thưởng bằng hiện vật.
- Thu nhập từ thừa kế: Chứng khoán, phần vốn góp, bất động sản, tài sản khác phải đăng ký sở hữu/sử dụng.
- Quà tặng: Tương tự thừa kế, bao gồm tài sản, tiền mặt, hiện vật có giá trị lớn.
Đối tượng áp dụng:
- Cá nhân cư trú: Nộp thuế trên thu nhập phát sinh trong và ngoài nước.
- Cá nhân không cư trú: Chỉ nộp trên thu nhập phát sinh tại Việt Nam.
Ngưỡng miễn tính thuế: Phần giá trị từ 20 triệu đồng trở xuống theo từng lần nhận không phải nộp thuế. Phần vượt trên 20 triệu đồng chịu thuế 10%.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Cách tính thuế TNCN
Công thức chung (áp dụng cho cả cư trú và không cư trú):
Thuế TNCN phải nộp = (Giá trị thu nhập – 20 triệu đồng) × 10%
Ví dụ minh họa:
- Ông A trúng thưởng xổ số 150 triệu đồng: Thuế = (150 – 20) × 10% = 13 triệu đồng.
- Bà B nhận quà tặng tiền mặt 35 triệu đồng từ bạn bè: Thuế = (35 – 20) × 10% = 1,5 triệu đồng.
- Ông C nhận thừa kế chứng khoán trị giá 800 triệu đồng: Thuế = (800 – 20) × 10% = 78 triệu đồng.
Đặc điểm tính thuế:
- Tính theo từng lần phát sinh, không cộng dồn trong năm.
- Giá trị tài sản tính theo giá thị trường tại thời điểm nhận (hoặc giá ghi trên hợp đồng, chứng từ).
- Tổ chức trả thu nhập (công ty xổ số, đơn vị tổ chức khuyến mại, bên tặng) thường khấu trừ tại nguồn trước khi chi trả.
>> Tham khảo: Hướng dẫn hộ kinh doanh nộp thuế trên Etax Mobile.
3. Các trường hợp miễn thuế TNCN
Luật quy định nhiều khoản miễn thuế để bảo vệ quan hệ gia đình và khuyến khích một số hoạt động:
- Miễn thuế tuyệt đối khi chuyển nhượng, thừa kế, quà tặng bất động sản giữa các mối quan hệ thân nhân: vợ/chồng; cha mẹ đẻ/con đẻ; cha mẹ nuôi/con nuôi; cha mẹ chồng/con dâu; cha mẹ vợ/con rể; ông bà nội/ngoại với cháu; anh chị em ruột.
- Tiền thưởng sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, phát minh, sáng chế (theo quy định nhà nước).
- Quà tặng, thưởng bằng hiện vật trong một số trường hợp khuyến mại không mang tính trúng thưởng.
- Thừa kế, quà tặng là tài sản giữa người thân (động sản cũng được xem xét theo hướng dẫn cụ thể).
- Một số khoản hỗ trợ, học bổng, trợ cấp khó khăn.
Lưu ý: Dù miễn thuế, cá nhân vẫn phải kê khai tờ khai để cơ quan thuế xác nhận.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
4. Thủ tục kê khai và nộp thuế
Trách nhiệm kê khai:
- Tổ chức trả thu nhập: Khấu trừ và nộp thay (mẫu 05/KK-TNCN hoặc tờ khai riêng).
- Cá nhân tự kê khai: Khi nhận trực tiếp, không có tổ chức khấu trừ, hoặc nhận từ nước ngoài.
Mẫu tờ khai:
- 02/TNCN (tờ khai theo từng lần) hoặc tích hợp trong quyết toán năm nếu cần.
- Kê khai điện tử qua eTax Mobile hoặc thuedientu.gdt.gov.vn.
Thời hạn:
- Nộp tờ khai và nộp thuế trong 10 ngày kể từ ngày nhận thu nhập (trúng thưởng, nhận quà, nhận thừa kế).
- Đối với thừa kế: Thời điểm nhận di sản theo pháp luật thừa kế.
- Đối với quà tặng: Thời điểm nhận hoặc thời điểm bên tặng chuyển giao.
>> Tham khảo: Hoàn thuế TNCN 2026: Điều kiện, cách tính và thủ tục người lao động cần biết.
Cách nộp online:
- Đăng nhập eTax Mobile bằng VNeID.
- Chọn “Kê khai thuế TNCN” → Chọn khoản thu nhập bất thường.
- Nhập thông tin, upload chứng từ (hợp đồng tặng cho, biên bản bàn giao, giấy chứng tử…).
- Hệ thống tính thuế tự động → Ký điện tử → Nộp và thanh toán online.
5. Lưu ý quan trọng năm 2026
- Xác định giá trị: Với tài sản phi tiền mặt (nhà, xe, cổ phiếu), phải định giá theo quy định (bảng giá đất, giá thị trường, chứng từ).
- Bất động sản: Phải kê khai thuế TNCN trước khi sang tên tại Văn phòng Đăng ký Đất đai (kết hợp với thuế trước bạ).
- Phạt vi phạm: Chậm nộp tờ khai: 2-5 triệu đồng; chậm nộp tiền thuế: 0,03%/ngày; khai sai: 20% số thuế thiếu.
- Hoàn thuế: Nếu nộp thừa hoặc nhầm lẫn, nộp hồ sơ hoàn trong 03 năm.
- Giữ chứng từ: Lưu hợp đồng tặng cho, biên bản thừa kế, giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân ít nhất 10 năm.
- Trường hợp đặc biệt: Thu nhập từ nước ngoài phải tự kê khai; cá nhân không cư trú chỉ tính trên thu nhập tại Việt Nam.
Việc nâng ngưỡng từ 10 triệu lên 20 triệu đồng và duy trì thuế suất 10% thể hiện chính sách nhân văn, giảm gánh nặng cho cá nhân nhận các khoản thu nhập bất thường. Đồng thời, vẫn đảm bảo công bằng xã hội bằng cách thu thuế với giá trị lớn. Việc số hóa kê khai qua eTax giúp thủ tục nhanh chóng, minh bạch hơn.
>> Tham khảo: Đăng ký mã số thuế cho thuê tài sản 2026.
Kết luận
Thuế TNCN đối với trúng thưởng, tiền thưởng, thừa kế, quà tặng là khoản thuế bất thường nhưng đã được điều chỉnh hợp lý hơn từ năm 2026.
Cá nhân cần nắm rõ ngưỡng 20 triệu đồng, các trường hợp miễn thuế giữa người thân và thực hiện kê khai kịp thời để tránh rủi ro. Khi nhận các khoản lớn, nên tham khảo ý kiến cơ quan thuế hoặc đại lý thuế để tính toán chính xác.
Mọi thắc mắc hay muốn được tư vấn muốn được tư vấn về phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice hoàn toàn miễn phí, Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi