Nợ thuế là tình trạng doanh nghiệp (DN) không nộp hoặc nộp không đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt phải nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định. Trong bối cảnh Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (gọi tắt Luật Quản lý thuế 2025) có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định xử lý nợ thuế đối với doanh nghiệp được hoàn thiện hơn, nhằm tăng cường kỷ luật tài chính, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhưng vẫn đảm bảo tính nhân văn và hỗ trợ DN gặp khó khăn. Việc nắm rõ các quy định này giúp DN tránh rủi ro pháp lý và xử lý kịp thời các khoản nợ tồn đọng.
>> Tham khảo: Hướng dẫn hộ kinh doanh nộp thuế trên Etax Mobile.
1. Cơ sở pháp lý chính
- Luật Quản lý thuế 2025 (số 108/2025/QH15): Quy định chi tiết về quản lý nợ thuế, cưỡng chế thi hành, xóa nợ và các biện pháp xử lý.
- Luật Quản lý thuế 2019 (sửa đổi, bổ sung): Vẫn áp dụng chuyển tiếp cho một số khoản nợ phát sinh trước 01/7/2026.
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP và Nghị định 310/2025/NĐ-CP): Xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
- Các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế.
Các khoản nợ thuế phát sinh trước ngày 30/6/2026 được xử lý theo Luật Quản lý thuế 2025.
>> Có thể bạn quan tâm: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Các khoản phải nộp khi nợ thuế
Khi DN chậm nộp thuế, ngoài khoản thuế gốc, DN phải chịu:
- Tiền chậm nộp: 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp (tính liên tục, kể cả ngày lễ, nghỉ). Mức này áp dụng thống nhất từ năm 2026.
- Tiền phạt vi phạm hành chính: Tùy theo hành vi (khai sai, trốn thuế, chậm nộp hồ sơ…).
- Tiền chậm nộp tiền phạt: 0,05%/ngày nếu chậm nộp tiền phạt.
Ví dụ: DN nợ 100 triệu đồng thuế GTGT quá 90 ngày → Tiền chậm nộp = 100 triệu × 0,03% × số ngày chậm.
>> Tham khảo: Thuế hộ kinh doanh 2026: Quy định mới về GTGT, TNCN, hóa đơn và cách tính thuế.
3. Các biện pháp đôn đốc và xử lý ban đầu
Cơ quan thuế thực hiện đôn đốc qua:
- Thông báo nợ thuế.
- Gọi điện, tin nhắn, email.
- Công khai thông tin DN nợ thuế trên phương tiện thông tin đại chúng (theo quy định).
Nếu DN không tự nguyện nộp sau đôn đốc, cơ quan thuế chuyển sang giai đoạn cưỡng chế.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
4. Các trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế
Theo Luật Quản lý thuế 2025, DN bị cưỡng chế khi thuộc một trong các trường hợp sau:
- Nợ thuế quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp.
- Nợ thuế khi hết thời hạn gia hạn nộp.
- Có hành vi phát tán tài sản, bỏ trốn hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
- Không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế đúng thời hạn (thường 10 ngày).
8 biện pháp cưỡng chế chính (Điều 49 Luật Quản lý thuế 2025):
- Trích tiền từ tài khoản ngân hàng.
- Phong tỏa tài khoản.
- Khấu trừ tiền từ nguồn thu nhập của DN.
- Dừng làm thủ tục hải quan.
- Ngừng sử dụng hóa đơn.
- Kê biên, bán đấu giá tài sản.
- Thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy phép hoạt động.
- Nộp đơn yêu cầu phá sản đối với DN mất khả năng thanh toán.
Đối với người đại diện pháp luật: Có thể bị tạm hoãn xuất cảnh nếu nợ từ 1 triệu đồng trở lên (đặc biệt với DN không hoạt động tại địa chỉ đăng ký).
>> Tham khảo: Hệ thống tài khoản kế toán Việt Nam cập nhật 2026.
5. Xử phạt vi phạm hành chính
Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi) quy định mức phạt cụ thể:
- Chậm nộp hồ sơ khai thuế: Từ 2 – 8 triệu đồng tùy số ngày chậm.
- Khai sai dẫn đến thiếu thuế: Phạt 20% số tiền thuế thiếu.
- Trốn thuế (chưa đến mức truy cứu hình sự): Phạt từ 1 – 3 lần số thuế trốn.
- Các hành vi khác như cung cấp thông tin sai: Phạt từ 2 – 10 triệu đồng.
Thời hiệu xử phạt: 2 năm đối với vi phạm thủ tục, 5 năm đối với hành vi trốn thuế/khai sai.
6. Xóa nợ thuế
Đây là điểm mới quan trọng trong Luật Quản lý thuế 2025, áp dụng từ 01/7/2026:
- Xóa nợ đối với khoản nợ tồn đọng lâu năm, khó thu hồi.
- DN đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản mà không còn khả năng chi trả.
- Trường hợp bất khả kháng, thiên tai, dịch bệnh, thay đổi chính sách.
- Khoản nợ do lỗi của cơ quan nhà nước hoặc yếu tố khách quan.
Quy trình xóa nợ do cơ quan thuế đề xuất, cơ quan có thẩm quyền (Chính phủ, UBND cấp tỉnh…) quyết định.
>> Tham khảo: Quy trình xuất hóa đơn VAT cho công ty theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP.
7. Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp
Nghĩa vụ:
- Kê khai, nộp thuế đúng hạn.
- Phối hợp cung cấp thông tin, chứng từ khi bị thanh tra, kiểm tra.
- Chấp hành quyết định cưỡng chế.
Quyền:
- Được gia hạn nộp thuế trong trường hợp khó khăn (thiên tai, dịch bệnh…).
- Khiếu nại, khởi kiện quyết định của cơ quan thuế nếu cho rằng sai.
- Được xem xét giảm, xóa nợ theo quy định.
- Được hỗ trợ, tư vấn từ cơ quan thuế.
>> Tham khảo: Xuất hóa đơn thay thế trong trường hợp nào?
8. Tác động thực tiễn và khuyến nghị cho doanh nghiệp
Việc siết chặt xử lý nợ thuế nhằm tạo môi trường kinh doanh công bằng, giảm tình trạng chây ì, chiếm dụng tiền thuế. Tuy nhiên, nó cũng tạo áp lực lên DN, đặc biệt SMEs đang gặp khó khăn về dòng tiền.
Khuyến nghị:
- Theo dõi thường xuyên thông báo nợ thuế trên hệ thống thuế điện tử (etax.gdt.gov.vn).
- Lập kế hoạch tài chính, ưu tiên thanh toán thuế để tránh lãi chậm nộp tích lũy.
- Khi gặp khó khăn, chủ động đề nghị gia hạn nộp thuế hoặc khoanh nợ.
- Cập nhật phần mềm kế toán, tuân thủ hóa đơn điện tử để tránh sai sót.
- Thuê tư vấn thuế chuyên nghiệp khi có dấu hiệu nợ lớn hoặc tranh chấp.
>> Tham khảo: Thủ tục phát hành hóa đơn điện tử.
Kết luận
Quy định xử lý doanh nghiệp nợ thuế năm 2026 thể hiện sự nghiêm minh nhưng cũng linh hoạt của pháp luật Việt Nam. Từ đôn đốc, tính lãi chậm nộp, cưỡng chế đến xóa nợ, hệ thống pháp luật hướng tới mục tiêu thu đúng, thu đủ, thu kịp thời đồng thời hỗ trợ DN phát triển bền vững. Doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức tuân thủ pháp luật thuế, coi việc nộp thuế đúng hạn là trách nhiệm và cũng là cách bảo vệ uy tín, quyền lợi kinh doanh lâu dài.
Trong bối cảnh kinh tế số và hội nhập quốc tế, việc minh bạch tài chính và chấp hành tốt nghĩa vụ thuế sẽ là yếu tố then chốt giúp DN Việt Nam cạnh tranh và phát triển. DN nên chủ động liên hệ Chi cục Thuế địa phương để được hướng dẫn cụ thể, tránh những rủi ro không đáng có.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi